Socrates' advies aan een politicus

Henryk_Siemiradzki_wikicommons

Socrates: Hallo Alcibiades! Zo te zien gaat het wel goed met je. Een kruik wijn, een mooie vrouw naast je, een lekker zacht berehuidje op de vloer. Zo zo, en jij wilt dus een groot politiek leider worden.

Alcibiades: Jazeker.
S: Dan weet je dus wat goed is en wat niet goed? Wie vriend is en wie vijand? Waartegen je moet vechten en met wie je vrede moet sluiten? Een goed staatsman moet weloverwogen besluiten kunnen nemen.
A: Nou en of. Dat ben ik ook van plan.
S: Van wie heb je dat geleerd? Wie heeft je uitgelegd hoe je recht van onrecht en goed van kwaad kunt onderscheiden?
A: Wat een rare vraag. Ik zou het zo niet weten. Dat kan ik toch ook op een andere manier geleerd hebben?
S: Tuurlijk kan dat. Door er zelf achter te komen. Door te zoeken en na te denken. Maar dan moet je eerst hebben beseft dat je het verschil tussen recht en onrecht niet weet.
A: Hum tja, zo’n moment kan ik me niet precies herinneren. Ik wist het eigenlijk als kind al, toen wist ik al wie vals speelde en wanneer ik onrechtvaardig werd behandeld. Ik moet het dan toch op de een of andere manier geleerd hebben. Maar volgens mij ging dat gewoon vanzelf. Van het volk. Van mensen in het algemeen. Zo leer je toch ook de taal?
S: Zoals de taal, dat heb je leuk bedacht, Alcibiades! Ja, in taal zijn ‘de mensen in het algemeen’ goeie leraren. Je kunt een steen aanwijzen en zeggen "dit is een steen”. Over zulke dingen zijn mensen het wel eens en maken ze geen ruzie, laat staan dat ze er oorlog over voeren. Maar over recht en onrecht verschillen ze wel van mening en vechten ze elkaar de tent uit. Kun je dan leren wat recht en wat onrecht is van het volk, van de mensen in het algemeen?
A: Verhip nee, dat zou alleen kunnen als er overeenstemming over was en die is er inderdaad niet. Je hebt me, ouwe Socrates.
S: Dus je hebt niet zelf ontdekt wat rechtvaardigheid is, en je hebt het ook niet van een deskundig iemand geleerd. Dan heb je er toch geen kennis van? Moet jij staatsman worden? Ga voordat je voor anderen wilt zorgen eerst eens voor jezelf zorgen. Ga studeren, denk na, ga te rade bij wijze mensen.
A: Ach, al die moeite, dat hoeft helemaal niet, waarom zou ik kennis moeten hebben van goed en kwaad? Ik hoef alleen maar te kijken naar wat het voordeligste is voor Athene. En wat dat is, dat is toch duidelijk.  
S: En wat is het verschil tussen goed en voordelig?
A: Je zeurt wel aan m’n kop hoor Socrates. Voordelig is goed. Verrek, nou zijn we weer terug bij jouw vraag wat goed is. Je hebt gelijk, ik weet misschien nog niet zo veel.

Dit gesprek tussen Socrates en Alcibiades is vrij weergegeven, maar volledig in overeenstemming met de inhoud.

Philo van de week

Nooit heb ik het drukker dan wanneer ik vrije tijd heb - Cicero
Schilderij: De jonge Cicero, 1464, Vincenzo Foppa

Philo van de week