Socratisch gesprek: hoe het kan gaan

Een Socratisch gesprek kan gaan zoals hieronder beschreven. Voor de hoofdpersoon was het gesprek niet zinvol. Wat vind jij daarvan?

socratesmetgifbeker

 

Of hij er goed aan gedaan heeft, dat wil hij weten. Maar dat zeggen ze niet.

Eerst moet hij die onbekende mensen tot in de finesses uitleggen wat hij gedaan heeft en waarom. Zo goed mogelijk beantwoordt hij al hun vragen. Hij lepelt de redenen op waarom hij voor zijn werk koos terwijl zijn vrouw doodziek in het ziekenhuis lag. Alleen 's avonds ging hij even bij haar op bezoek, en dat neemt zijn vrouw hem nu heel erg kwalijk. Het was een keus, jawel. Een verdomde keus. Wat is hij een lul.

‘Je kon niet anders,’ zegt Frans. ‘Je liep het risico om ontslagen te worden en dan had je nog meer problemen.’ ‘Ik snap jou en ik snap je vrouw, jij hebt je waarheid en zij heeft haar waarheid, dat moet je proberen te accepteren, hoe moeilijk het ook is,’ vindt Fatima. ‘Spijt, ik heb nooit ergens spijt van, is nergens goed voor,’ beweert Arend.

De gespreksleidster beslist dat het gaat over schuldgevoelens. Hebben die zin? Moet je ze gewoon maar wegpoetsen, ‘gebeurd is gebeurd’, of kun je ze beter serieus nemen, als gids voor de toekomst?

Je kunt leren voor later, vindt iedereen. Maar niemand zegt wat hij ervan vindt.

En dan staan ze weer buiten. ‘Het was weer heel interessant om eens dieper door te praten,’ zegt Arend. De ketting van zijn fiets klettert tegen de lantaarnpaal. ‘Ja, tot de volgende keer,’ zeggen anderen.

Hij blijft nog even staan, in het donker, net buiten het schijnsel van de lantaarnpaal. Kon hij zichzelf maar wegpoetsen, net als zijn schuldgevoel. Maar hij moet naar huis, naar zijn vrouw. Die zijn vrouw niet meer wil zijn. Morgen moet hij een ander huis gaan zoeken.

Afbeelding: schilderij door Jacques Louis David (1787) van Socrates met de gifbeker. Socrates stelde teveel vragen en bracht de jeugd het hoofd op hol, vonden de machthebbers in Athene.

In veel steden, o.a. in Utrecht, is er regelmatig een Socratisch café.

Philo van de week

Verdraagzaamheid is een onderdeel van rechtvaardigheid - Marcus Aurelius

Philo van de week